Jednoosobowa działalność krok po kroku: wpis do CEIDG, kod PKD i pierwsze składki

Pomysł na firmę jest, pierwszy klient też, a do rozstrzygnięcia zostaje kilka formalności: jaki kod działalności wpisać, gdzie złożyć wniosek i ile co miesiąc zabierze ZUS. Sama rejestracja zajmuje jedno popołudnie. Dłużej trwa ustalenie, z których ulg w składkach skorzystać, bo od tej decyzji zależy, czy przez pierwsze pół roku firma płaci kilkaset złotych miesięcznie, czy prawie dwa tysiące.

Wniosek do CEIDG jest bezpłatny i od razu trafia do ZUS, GUS i urzędu skarbowego

Jednoosobową działalność zakłada się jednym wnioskiem do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Przez internet składa się go w serwisie biznes.gov.pl albo w aplikacji mObywatel, po zalogowaniu profilem zaufanym, e-dowodem lub bankowością elektroniczną. Kreator przygotowuje przy okazji zgłoszenie do ubezpieczeń w ZUS, zgłoszenie do GUS, które daje numer REGON, i do urzędu skarbowego, który nadaje NIP. Złożenie wniosku o wpis do CEIDG jest bezpłatne.

Wpis pojawia się w ewidencji najpóźniej następnego dnia roboczego po złożeniu wniosku, a działalność wolno rozpocząć już w dniu jego złożenia. Kto woli urząd, złoży ten sam wniosek w dowolnym urzędzie miasta lub gminy, z dowodem osobistym w ręku. Jeżeli firma będzie czynnym podatnikiem VAT, zgłoszenie VAT-R trzeba złożyć najpóźniej dzień przed pierwszą sprzedażą.

Kod PKD wybierasz już według klasyfikacji z 2025 roku

Od 1 stycznia 2025 roku obowiązuje nowa Polska Klasyfikacja Działalności, PKD 2025. Każdy wniosek o wpis złożony od tego dnia musi wskazywać kody z nowej listy. Na najniższym poziomie, czyli w podklasach, klasyfikacja ma 727 pozycji, o 82 więcej niż poprzednia, bo doszły między innymi rodzaje działalności związane z gospodarką cyfrową.

W jednoosobowej firmie podajesz jeden kod działalności przeważającej, tej, która ma przynosić największą część przychodu, oraz dowolną liczbę kodów dodatkowych. Serwis biznes.gov.pl radzi, żeby nie wpisywać kodów na zapas, bo listę można zmienić w każdej chwili. Gdy profil firmy się zmienia, nowe kody trzeba zgłosić w ciągu 7 dni. Przedsiębiorcy, którzy działali przed 2025 rokiem i nie zaktualizują wpisu, dostaną nowe kody automatycznie 1 stycznia 2027 roku.

Pierwsze 6 miesięcy: ulga na start i sama składka zdrowotna

Nowa firma przez pierwsze pół roku może nie płacić składek na ubezpieczenia społeczne. W tym czasie przedsiębiorca opłaca tylko składkę zdrowotną. Ulga przysługuje temu, kto zakłada działalność po raz pierwszy albo wraca do niej po co najmniej 60 miesiącach przerwy, i nie świadczy usług dla byłego pracodawcy w zakresie, w jakim pracował u niego na etacie w tym lub poprzednim roku.

Składka zdrowotna zależy od formy opodatkowania. Przy skali podatkowej i podatku liniowym najniższa miesięczna składka w okresie od 1 lutego 2026 do 31 stycznia 2027 roku wynosi 432,54 zł, czyli 9 procent minimalnego wynagrodzenia równego 4806 zł. Po roku przychodzi jeszcze roczne rozliczenie: jeżeli dochód okazał się wyższy, dopłacasz różnicę, a jeżeli niższy, możesz odzyskać nadpłatę.

Kolejne 24 miesiące: składki od 1441,80 zł zamiast od 5652 zł

Po uldze na start zaczynają się składki preferencyjne. Przez 24 pełne miesiące kalendarzowe podstawą jest 30 procent minimalnego wynagrodzenia, w 2026 roku 1441,80 zł. Standardowa podstawa wynosi 60 procent prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, czyli 5652 zł.

Różnica na rachunku jest duża. Według wyliczeń biznes.gov.pl składki preferencyjne, razem z dobrowolną chorobową, dają w 2026 roku 456,18 zł miesięcznie. Na zasadach ogólnych ta sama pozycja wynosi 1926,76 zł, bo dochodzą składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Zawieszenie działalności nie wydłuża okresu preferencyjnego: miesiące przerwy wliczają się do 24.

Składki społeczne z tej tabeli rosną co roku, bo podstawa wynika z płacy minimalnej albo z przeciętnego wynagrodzenia. Ile z tego jest wzrostem cen, a ile wzrostem płac, wyjaśniamy w tekście o tym, jak GUS liczy inflację.

Po dwóch latach: mały ZUS plus i miesiąc wakacji składkowych

Firma, której przychód w poprzednim roku nie przekroczył 120 tys. zł, może liczyć składki od połowy dochodu z poprzedniego roku. Mały ZUS plus przysługuje przez 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60. Niezależnie od tego raz w roku kalendarzowym wolno wybrać jeden miesiąc wakacji składkowych, bez przerwy w ubezpieczeniu.

ZUS policzył, ile daje cały ten pas startowy. Przedsiębiorca, który zaczął działalność w styczniu 2026 roku i skorzysta ze wszystkich ulg do lipca 2031 roku, zapłaci o ponad 109 tys. zł mniej niż na zasadach ogólnych, czyli o 73,5 procent. W tej samej analizie ZUS przypomina, że niższe składki przekładają się później na niższe świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

Najpierw sprawdź, czy firma w ogóle jest potrzebna

Kto sprzedaje okazjonalnie, może zacząć bez rejestracji. Działalność nierejestrowa nie wymaga wpisu do CEIDG ani zgłoszenia do ubezpieczeń, dopóki przychód w kwartale nie przekracza 225 procent minimalnego wynagrodzenia, w 2026 roku 10 813,50 zł. Po przekroczeniu progu trzeba założyć firmę.

Trzy rzeczy do ustawienia w pierwszym tygodniu

Pierwsza to konto na Platformie Usług Elektronicznych ZUS. Od 2023 roku każdy płatnik składek musi mieć tam profil i podać ZUS adres elektroniczny. Druga to wgląd w to, czy składki na pewno docierają: w Internetowym Koncie Pacjenta widać, kto i kiedy zgłosił Cię do ubezpieczenia zdrowotnego oraz datę ostatniej zarejestrowanej składki.

Trzecia to ostrożność przy wiadomościach, które proszą o dopłatę albo o zalogowanie się do banku. Jak odróżnić prawdziwą wiadomość od podróbki, opisujemy w tekście o fałszywych SMS-ach i stronach udających bank. A jeżeli firma od początku ma mieć biuro albo lokal usługowy, przed podpisaniem umowy najmu sprawdź, czy wynajmujący musi przekazać świadectwo charakterystyki energetycznej.